Waardige en rustige dodenherdenking in BEL-gemeenten: ‘Vrijheid vraagt om verantwoordelijkheid’

wo 6 mei, 13:42 Maatschappelijk

BEL - De dodenherdenkingen in de BEL-gemeenten zijn maandagavond rustig en waardig verlopen. In Blaricum, Eemnes en Laren kwamen inwoners bijeen om stil te staan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en latere conflicten. Burgemeesters benadrukten in hun toespraken het belang van herdenken, maar vooral ook van het begrijpen van de geschiedenis.

Om klokslag acht uur was het twee minuten stil. In alle drie de dorpen werd die stilte ervaren als een moment van verbondenheid: niet alleen lokaal, maar met heel Nederland.

Actualiteit van oorlog

In Blaricum sprak burgemeester Barbara de Reijke over de actualiteit van oorlog en onvrijheid. “Het is geen ver-van-je-bed-show”, benadrukte zij, verwijzend naar conflicten in onder meer Oekraïne en het Midden-Oosten. Volgens haar vraagt vrijheid om blijvende inzet. “Vrijheid is prachtig, maar vraagt ook verantwoordelijkheid.”

De Reijke ging in haar toespraak dieper in op het jaarthema ‘De geschiedenis leren begrijpen’. Ze waarschuwde voor de gevaren van onverschilligheid en meelopen. “De geschiedenis bestaat niet alleen uit helden en slachtoffers, maar ook uit een grote groep die zweeg of wegkeek”, stelde zij.

Ze haalde daarbij ook lokale verhalen aan, zoals die van Joodse inwoners uit Blaricum die de oorlog niet overleefden. De zogenoemde Stolpersteinen - kleine gedenkstenen in het straatbeeld - maken die geschiedenis volgens haar tastbaar. “Ze herinneren ons er dagelijks aan wat hier is gebeurd.

Ongemakkelijke vragen

In Eemnes stond burgemeester Roland van Benthem eveneens stil bij het belang van begrijpen. Hij noemde herdenken “niet alleen terugkijken, maar ook nadenken”. Volgens Van Benthem begint onvrijheid vaak klein. “Met woorden. Met het aanwijzen van ‘de ander’. Met wij en zij.” Hij stelde het publiek een indringende vraag: “Wat zou ík doen? Zou ik opstaan of zwijgen?”

Hij wees ook op de nabijheid van de oorlogsgeschiedenis, met Kamp Amersfoort op korte afstand en lokale verhalen van neergestorte vliegtuigen en verzetsmensen. Tegelijkertijd trok hij de lijn naar het heden, waarin oorlog nog altijd wereldwijd zichtbaar is. “Vrijheid is kwetsbaar en nooit af”, aldus de burgemeester.

Tekst gaat verder na de afbeelding.

Vrijheid als opdracht

In Laren sprak burgemeester Robert van Rijn op de Brink over vrijheid als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Hij benadrukte dat herdenken meer is dan herinneren alleen. “Het is ook een spiegel voor het heden”, zei hij.

Van Rijn wees op de verhalen van dorpsgenoten die werden vervolgd, onderdoken of in verzet kwamen. “Zij woonden hier, liepen over dezelfde straten. Hun afwezigheid is nog altijd voelbaar.”

Ook hij onderstreepte dat vrijheid geen vanzelfsprekendheid is. “Vrijheid is geen bezit, maar een opdracht”, stelde hij. Daarbij riep hij op tot waakzaamheid, menselijkheid en het blijven opkomen voor elkaar.

Blik op het heden en de toekomst

In alle drie de gemeenten klonk dezelfde boodschap: herdenken is niet alleen stilstaan bij het verleden, maar ook nadenken over het heden en de toekomst. Of, zoals burgemeester Van Benthem het verwoordde: “Vrijheid maken we samen.”